مشاوران جوان در شرکت آب و فاضلاب استان همدان

.

 ميزان آب شيرين موجود در هر كشور در دراز مدت محدود است شايد در طبيعت هيچ عنصري به ارزشمندي آب نباشد و هيچ موجود زنده اي نمي تواند بدون آب به زندگي ادامه دهد، به تعبير ديگر آب بعد از هوا مهمترين نياز بشري بحساب مي آيد. عليرغم اينکه فراواني آب يکي از خصوصيات کره زمين است و از 516 ميليون کيلومتر مربع سطح کره زمين حدود 361 ميليون کيلومتر مربع آن پوشيده از آب است (حدود 71 درصد) به گونه اي که بسياري آن را کُره آب مي نامند ولي درعمل آب قابل استفاده براي شرب بسيار اندک است. براساس مطالعات اقليم شناسي 97.5 درصد آبهاي جهان شور و غير قابل آشاميدن بوده و تنها 5/2 درصد از منابع آبي جهان آب شيرين مي باشد که 9/68 درصد از آن بصورت توده يخ و يخبندان در يخچالهاي قطبي و يا پوشش دايمي برف ها در نواحي کوهستاني انباشته شده و 8/30 درصد آن بصورت آب هاي زير زميني بسيار عميق (تا عمق 2000 متر) و کمتر از 0.3 درصد آن در درياچه هاي آب شيرين، رودخانه ها، نهرها و يا در زير سطح زمين جريان دارد. بخش اخير براي مصارف مختلف قابل استفاده است که اين مقدار آب نيز بصورت مستمر و منظم در يک چرخه بسته در حال تجديد و گردش و تغيير شکل است. به روشني پيداست که بالا بودن هزينه نمک زدايي از آب هاي شور و نيز خارج از دسترس بودن آب شيرين موجود در يخچالهاي قطب و اعماق بسيار زياد زمين باعث مي شود که امکان استفاده از آنها در حال حاضر وجود نداشته باشد و تنها آن بخش از آب شيرين موجود در رودخانه ها و درياچه هاي آب شيرين و آبخوانها قابل استفاده به نظر مي رسد. بخش اخير نيز به خاطر چرخه آب، بخش محدودي از آن به آساني در دسترس انسان مي باشد که مقدار آن يک ده هزارم از کل آبهاي کره زمين مي باشد .

نمودار توزيع کلي آب شيرين در دسترس جهان 

اين بدان معنا است که اگر تمامي آبهاي جهان به عنوان يک گالن (معادل 3.78 ليتر) در نظر گرفته شود ميزان آب شيرين در قياس با آن تنها يک قاشق چايخوري است.

تخمين توزيع آب شور و شيرين کره زمين

نمودار شماره بالا تخمين مجموع آب شور و شيرين کره زمين را نشان ميدهد. هرچند چنين به نظر مي رسد که آب شيرين موجود در بعضي از نقاط، کفاف نياز مصرفي بشر را مي نمايد ولي توزيع جغرافيايي منابع آب شيرين در دسترس جهان بر روي کره زمين و بين قاره هاي يکسان نبوده و البته مقدار آن نيز در حال کاهش است. آنچه مسلم است ، با توجه به جمعيت فعلي و روند رشد سريع جمعيت ، منابع و مخازن فعلي پاسخگوي رشد سريع جمعيت نبوده و افزايش منابع قرار گيرد ولي اين طرح سريع الوصول نبوده و بايد حفاظت و استفاده بهينه از منابع موجود که شامل پيشنهادات ذيل مي باشد به موازات آن انجام گردد چرا که منابع قابل استفاده آب در ايران محدود بوده و خشکسالي جزئي از طبيعت ايران است و چنانکه مي دانيم نمودار افزايش منابع ، نموداري پلکاني بوده و در نقطه اي با نمودار لگاريتمي رشد جمعيت تلاقي خواهد داشت که اين نقطه شروع بحران است پس چاره اي جز مديريت مصرف نخواهيم داشت . پيشنهاداتي درخصوص مديريت آينده نگر منابع و مصارف آب :

-        تقويت پوشش گياهي در حوضه ي آبخيز رودها

-        تسريع در اجرا و تکميل طرح فاضلاب مشتمل بر شبکه جمع آوري و تصفيه خانه فاضلاب و کنترل انشعابات فاضلاب و جمع آوري چاههاي جذبي و انشعابات فاضلاب وارده به رودخانه ها و ترويج مناسب استفاده صحيح و اپتيمم از کودهاي نيتراته و عدم استفاده از کودهاي مرغي و همچنين استفاده از پساب فاضلاب

-        افزايش منابع با جهتگيري منابع سطحي

-        استفاده از مصالح و لوله و اتصالات استاندارد و نظارت دقيق بر اجراي استاندارد و مرئي سازي حوضچه شير آلات و اجراي حفاظت کاتديک جهت جلوگيري از خوردگي و کاهش آب بدون درامد يا هدررفت  (Non Revenue Water ) شامل پيمايش و نشت يابي شبکه و خطوط انتقال با دستگاههاي جديد و روشهايي مانند کروليت کردن و بررسي گراف حاصله ، تست نشتي مخازن ، نصب ارتفاع سنج مخازن و مانيتورينگ ارتفاع آنها و آلارم سرريز مخزن ، مديريت فشار با نصب فشارشکن ها و کنترولر هاي فشارشکن در شبکه و نصب ثبات هاي لاگر دار فشار جهت مانيتورينگ و جانمايي مناسب مخازن به لحاظ ارتفاعي (  با فشار بيش از استاندارد حوادث و شکستگي ها افزايش يافته و نشتي هاي آشکار و پنهان و همچنين نشت زمينه دبي بيشتري پيدا مي کنند ) ، نصب و مرئي سازي شيرآلات ، اندازه گيري در زونهاي مستقل فشاري DMA ( District Measuring Area ) ، کاهش استفاده غير مجاز از آب شرب در فضاي سبز و انشعابات غيرمجاز و برداشت عمومي و آتش نشاني ، مجهز سازي مبادي توليد و خروجي مخازن به کنتور و همچنين تعويض کنتورهاي خراب و فرسوده مشترکين و... مي باشد .

-        تکميل و به روز رساني نقشه ها و استفاده از سيستمهاي جديد مديريت و تصميم سازي مانند GIS و تله متري

-        آگاه سازي و تبليغات و انتشار کتابچه و جزوات و برگزاري نشست و سمينار در خصوص چرايي لزوم و چگونگي کاهش مصرف آب و صرفه جويي و  تشکيل NGO ها در اين رابطه جهت فرهنگ سازي

-        بازنگري در اقتصاد (قيمت گذاري) آب و تعرفه ( که با هدفمندي يارانه ها در حال انجام است)

-        الزام استفاده از برچسب راندمان مصرف آب بر روي کليه تجهيزات آب بَر

-        نظارت و کنترل دقيق بر نصب و کيفيت تجهيزات بهداشتي

-        اصلاحات ابزاري (استفاده از انواع تجهيزات و ابزارآلات کاهنده مصرف با فناوري نوين)

-        استفاده از گونه هاي گياهي کم مصرف و متناسب با اقليم

-        ترويج و آموزش مناسب در بخش کشاورزي جهت ايجاد تعاوني ها و مجموعه هاي زراعي با اشتراک چند نفر جهت کاهش خرده مالکي و استفاده از زراعت مکانيزه و سيستمهاي نوين آبياري قطره اي و باراني جهت بالا بردن بهره وري و کاهش ميزان آب مجازي مورد نياز

-        ممانعت از حفر و بهره برداري چاههاي عميق و نيمه عميق غير مجاز و احياي قنوات و اجراي اصولي و مهندسي طرحهاي آبخيز داري و تغذيه مصنوعي مانند اجراي سيل بند و بندهاي انحرافي به سمت مناطق نفوذ پذير دشت يا چاههاي تغذيه مصنوعي جهت کاهش بار بيلان منفي حوزه آب زيرزميني        

نوشته شده توسط آقای مرتضی جعفری در ساعت 13:5 | لینک  |